Pages

2007-01-08

Капиталын нууцыг өчигдөр л ...

Авч уншив. Ясыг нь гартал ойлгоогүй байх л даа, гэхдээ ямар сүрхий бичсэн ном бэ? Авч уншья гэж өмнө нь төлөвлөж байсан ч оочер дайрсан хэдэн номноос болоод хөөрхий “дарууханаараа” хоцроод л байжээ. Хагас сайн болгонд 11 цаг 50 минутаас Монгол телевизээр Эдийн засгийн танин мэдэхүйн нэг баримтат кино гардаг юм байна. Энэ кинон (Эдийн засгийн тулаан, Тоглоомын шинэ дүрэм зэрэг ангитай бололтой. Час хийсэн баримтат кино юм билээ. Үзээрэй) дээр байсхийгээд л энэ номноос ишлээд байхаар нь унших сонирхол төрөв. Уншив. Таалагдав. Хэдэн жилийн ч өмнө бичсэн юм бэ дээ. Манай одоо байгаа байдлыг ганц сайн дүрсэлээд шалтгааныг нь бичжээ.

Хуучин социалист орнуудын шилжилтийн үр дүн нь яагаад тэр үедээ магтан дуулж байсан тэр капитализмаас шал ондоо байна вэ? Яагаад өрнөдөд, амеркад, японд хүчээ авч, хэрэгжиж чадаад байсан чөлөөт эдийн засаг эдгээр орнуудад цөөн хэдэн олигархууд, маш олон хуулиас зугтаагч жижиг үндэсний үйлдвэрлэгчид, улс төрийн хүнд механизм, суртал, коррупц бий болгочихвоо? (энэ ном бичигдэх үед буюу Берлиний хана нуран унасанаас хойш үргэлжилсэн төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгаас чөлөөт зах зээлийн нийгэм үрүү шилжилт хийсэн орнууд бүгдээрээ эдийн засгийн маш сул чадавх, актив үйлдвэрлэлгүйгээс болж үүдсэн хямрал, хэт импляцийг дайран зовж зүдэрч байсан билээ. Одоо ч зарим газар байдал үргэлжилсээр байгаа. Тэд бүгдээрээ л өрнөдийн/европын хууль журам зохицуулалтуудыг шууд хуулбарласан, авч хэрэглэсэн. Одоо ч манайхан хэвээрээ байж мэднэ. Гэтэл яагаад өнөөх капитализм өгөөжөө өгөхгүй улам харгис нүүр царайгаа харуулаад байна?) Зохиогч энэ асуултын хариуг эрэхээр өөр өөр шинж чанартай улсуудад судалгаа хийж, бодит амьдрал ямар байгааг тандахаар гарсан гэнэ. Нөр их судалгаа тооцооны дүгнэлт нь:

- Эдгээр зүдэрсэн улсуудын ядуус гээд байгаа дийлэнх хэсэг нь нийт улсынхаа баялагаас хэд дахин илүү капиталыг цуглуулсан мөртлөө тэр нь үнэцгүй үхмэл байдлаар гадаад зах зээл рүү ямарч эргэлтэнд орохгүй гацсан нь хямралын үндэс болжээ гэж үзсэн байна. Өөрөөр хэлбэл эдгээр орнуудад байгаа бизнэс эрхэлэхэд тулгарах бэрхшээлүүд асар их, хүнд сурталтай олон шат дамжлага дамжуулан нэг зөвшөөрөл авахаар хэдэн жил ч хөөцөлдөж мэдэхээр тогтолцоотой нь (өрнөдийн ялгуусан тогтолцоог хуулсан шүү дээ, харин тэд яагаад хямраагүй вэ гэвэл тэд хэн нэгний тогтолцоог авч хэрэглээгүй, замбараагүй зэрлэг өрнөд байхдаа аль хэдийнээ эдгээр асуудал бэрхшээлүүдийг дайраад ирсэн хэрэг байх.) автоматаар хуулиас ангид үйл ажиллагаагаа эхлэх шалтгаан болдог төдийгүй нэгэнт хууль бус капиталийг үйлдвэрлээд эхлэсэн л бол дээр өгүүлсэн үхмэл байдалд хүргэх (ядаж л хувьцаа болгоод зарахгүй санхүүгийн зах зээл өөрөө хөгжихгүй байх шалтгаан), гадаад дотоодын хөрөнгө оруулалтыг өөртөө татах ямарч боломжгүй болдог зэрэг юм. Энэ бизнэсүүд өргөжин тэлсээр “анхаарал” татахуйц болж томроод ирэхийн цагт өөрийн бизнэсийг вакуумжуулах, цаашлаад өргөжүүлэхийн тулд улс төрд “хөрөнгө оруулж” энэ нь нөгөөх ужгирсан тогтолцоог нь улам өмхийрүүлж эхлэдэг.

Уг номыг уншиж дуусаагүй байгаа тул хэрхэн дээрх хүнд тогтолцоог халж, эдийн засгаа хүчирхэгжүүлэх вэ гэдэг санааг энд бичишгүй нь. Бүхэл бүтэн номны санааг энд ганц хуудсанд багтаахаар зүрхэлсэнд өршөөхти. Алдсан эндсэн буруу ташаа ойлгосон зүйл байх магадтай тул та энэ номыг уншсан бол намайг зөв чиглүүлж хайрла, уншаагүй бол уншиж болгоогоод чиглүүлж хайрла?

Post a Comment