Pages

2013-12-21

Төр улс цогцолсон нь

Start-Up Nation гэх bestseller номыг Nepko энэ онд орчуулаад гаргасан байна. Өмнө нь би Израйлийг Палестин гэдэг улсын газар нутаг дээр Америк болон барууны орнуудын тусламжтай гэнэт гарч ирээд газар нутгийн төлөөх олон жилийн дайн самуун өдөөж бөөн хэрэг тарьсан улс юм гэсэн төсөөлөлтэй байснаа нуугаад яахав. Өөрсдийнх нь тайлбарлах өнцгийг хараад учиргүй Израйлчуудын зөв юм гэж бодоогүй ч өмнөх төсөөллөөс арай өөр нүдээр тэднийг харж, хэрэгтэй зүйлээ "сурч авах" ёстой улс юм гэж бодох боллоо.
Энэ ном бүхэлдээ өндөр технологи бий болгох түүнээс бүх ирээдүй маань хамаарна гэж ухамсарлан "бүх бооцоо"-гоо тавьж зүтгэснийхээ үр шимийг нь хүртэж яваа улсын тухай юм.
Израйл улсыг үүсгэн байгуулсан хүмүүсийн манлайлал, үзэл бодол, тэдний дайснууд, холбоотнууд, хөршүүд, еврэй хүний онцлог, олон орноос цагаачлан суусан өөр өөр соёлын хольц, иврит хэл, цөөн хүн ам, байнгын арми зэрэг онцлогууд нь дэлхийн хаана ч байхгүй өвөрмөц улс бий болох шалтгаан болжээ.
Эргэн тойрны дайсагнагч улсуудын учруулж болзошгүй аюултай нөхцөл байдлаасаа болоод интернет бол тэдний олон улстай чөлөөтэй харьцан бизнес хийж болох ганц гарц болсон. Улмаар интернетээр яриа дамжуулах нэг шинэ технологийг бий болгон Америкын зах зээлд өндөр үнээр зарж чадсанаар технологи сонирхох явдал газар авч энэ талаар улсаас нь тодорхой дэмжлэг үзүүлэх арга эрэлхийлж эхэлсэн байна.
Йозма буюу санаачлага гэсэн нэртэй улсын хөтөлбөр бий болсоноор шинэ технологи, инновацийг үүсгэдэг тогтолцооных нь гараа эхэлсэн. Йозма хөтөлбөрийн санаа нь бол:
- Засгийн газар 100 сая долларын хөрөнгө оруулалт хийж, тодорхой чиглэл бүхий хэд хэдэн венчур капиталын сан байгуулна. Сан бүр Израйлийн суралцаж буй вебчур хөрөнгөтнүүд, гадаадын том венчур капиталын фирм, израйлын банк гэсэн гурван талаас төлөөлөлтэй байна.
Улсаас 8 сая доллар авахын тулд гадаад венчур фирмтэй нийлээд 16 саяын хөрөнгө босгож Израйлын технологийн салбарт хөрөнгө оруулах ёстой.
Засгийн газар сангийн 40 хувийг 5 жилийн турш эзэмшиж байгаад амжилттай ажиллаж эхэлбэл өөрийн хувиа сан байгуулагч нарт хямд үнээр авах бололцоо олгон сангаас гарах зарчимтай байсан нь гадны том фирмүүдийн сонирхолыг татах мэргэн бодлого гэж номонд дурджээ.

Венчур сан гэдэг нь тодорхой нэг мэргэжлийн чиглэлийн компаниудад дагнан хөрөнгө оруулдаг сан юм. Шинээр эхэлж буй компаниуд ийм санд төслөө танилцуулан хөрөнгө оруулалт олох бөгөөд 100 компанид хөрөнгө оруулаад бараг ганц нь л амжилттай болсон тохиолдолд ашигтай ажиллаж болох загвар бүхий хөрөнгө оруулалтын хэрэгсэл юм.

Миний ойлгож буйгаар гадны венчур капиталын фирм оруулж ирэх нь шинэ технологи бий болгоход шаардлагатай менежмэнт, ерөнхий арга зарчим нь мөн орж ирдэгээрээ улсад маш өгөөжтэй улмаар илүү богино хугацаанд ашигтай ажиллах боломж нэмэгдэхээс гадна гадаад зорилтот том зах зээлтэй холбох гүүр болж чадах давуу талтай юм.

Монгол улс маань ийм тогтолцоо бий болгож чадвал тэдэн шиг улсаа гэсэн сэтгэлтэй эрдэм өвөрлөн ирэхээр явцгаасан олон мундаг хүмүүс байгаа нь эргэлзээгүй.

Израйлын олон ийм хүмүүсийн жишээ, түүхэн явдлуудаар баялаг энэ номоос нэг хүний түүхийг өөрийн санаанд буйгаар тэмдэглэн үлдээе.
Фроман гэдэг хүн Израйлаас АНУ руу техникийн мэдлэгт суралцахаар яваад тэндээ Berkley-ын их сургуульд сурч төгсөөд Intel компанид маш амжилттай ажиллаж байгаад Израйл буцах болсон тухайгаа удирдлагууддаа хэлжээ. Intel-ийнхэн чухал хүнээ зүгээр явуулахгүйн тулд очих газарт нь салбараа байгуулах шийдвэр гарч Intel Israel байгуулагдсан байна. Анхандаа таван хүнтэй эхэлсэн боловч яваандаа Intel-ын шинэ технологи бий болгодог чухал салбар болон хөгжиж Centrino, Core Duo, Dual Core концепцуудыг үүсгэн, үйлдвэрлэлд нэвтрүүлж чадсан байна.

Номын тухай твитрээр->


2013-01-26

Эх сурвалжийн тухай дахиад

Бүтээгч нь бүтээж бусад дөрөв нь ашгаа бодож байна гэж тайлбарлаж болохоор гоё зураг оллоо.
Айн Рэнд энэ номыг1943 онд бичээд тухайн үедээ шуугиан тарьж байсан. Манайхан тэр үед жинкэн коммунизм, социализмаар амьсгалаад байж байсан. 
Монгол хэл дээр 2008 онд орчуулагдаж гарснаас хойш Сосорбарам гуай л хэдэн хүүхдүүдээс уншсан эсэхийг нь байцаахаас өөрөөр бусад хүмүүст тоогдохгүй, тэгсэн хирнээ шашин, бөө мөргөл моодонд орж шинжлэх ухааныг эгээ л бууж өгөөд мухардалд орчихсон хэрэггүй хог мэтээр үзэх үзэл галзуураа юу гэмээр, тэгсэн мөртлөө хүн бүр гоё гар утас барьж бөө нь хүртэл twitter-дсэн холион бантангийн эрх чөлөөт улс болжээ. Юун бүтээгчдийг анхаарахтай манатай.

Эх сурвалж

Айн Рэнд гэгч зохиолч эмэгтэйн бичсэн "Атлантын нуруу тэнийв" (Atlas shrugged) романаас сэдэвлэн хийсэн киног санамсаргүй үзээд номыг нь олж уншвал лавтайяа цагийн гарз болохооргүй эд байна даа гэсэн бодолтой явтал twitter-т @mona_Tb гэгч бүсгүй Эх сурвалжийг (The Fountainhead) нь эхлээд уншвал зүгээр гэж зөвлөхөөр нь анх уншихаар барьж авч билээ. За энэ бол энэ номыг унших болсон шалтгааныг дурсан бичсэн тэмдэглэл байлаа.

Айн Рэнд хүмүүсийг, хүний нийгмийн хөгжилд оруулсан/оруулдаг хувь нэмрээр нь ерөнхийд нь дөрвөн хүнээр төлөөлүүлэн өөрийн үзэл бодлыг роман болгож хүргэсэн байна.
Энэ дөрвөн хүн нь дотроо мөн хоёр төрөлд хуваагдана. Бүтээгч ба Шимэгч хүмүүс.

Өмнөх үеийнхээ бүтээгчийн бүтээлээс урам дэм авч, суралцаж, дараагийн бүтээлийг бий болгох замаар замнасан цөөхөн хүмүүсийн ачаар л одоогийн хөгжлийн шатанд бид ирсэн. Гэтэл бүтээгчдийн замд шимэгчдийн армийн учруулдаг хор уршиг ёс юм шиг л дагалддаг тухай өгүүлжээ. Тэр арми жанжинтай, зохион байгуулалттай, зорилготой байдаг нь харамсмаар, бас өөрийгөө яг үнэндээ хэнийх талд нь байна вэ гэдгээ бодмоор санагдах үе цөөнгүй гардаг ном байна.

Бидэнд илүү сонирхолтой байж магадгүй нэг хэсгийг сонирхуулая:
...Хүмүүст, хамгийн сайн сайхан үйл бол авах биш өгөх гэж зааж сургаж байна. Гэтэл бий болгоогүй зүйлийг өгч болохгүй шүү дээ. Бүтээх гэдэг нь өгөх, тараахаас өмнө бий болдог. Эс бөгөөс өгөөд байх юу ч байхгүй. Бүтээгчийн хэрэгцээ нь өглөг тараагчийн хэрэгцээ гэх зүйлээс ямагт түрүүнд байдаг. Гэтэл өөрийн хийж бүтээгээгүй зүйлийг бусдад бэлэглэгчийг, тэр бэлгийг бий болгосон хүнээс дээгүүрт тавьж шүтэхийг зааж байна. Өглөг буяныг шүтэн биширч байна. Харин ололт амжилт авчирсан үйлдлээс, бүтээлээс толгой сэгсэрч байна...

Дээрх өгүүлбэрийг манай нөхцөлд буулгаад харахад: Татварын санд ганц төгрөг хийдэггүй баагий Татварын мөнгөөр гэр бэлэглэж, гэгээрсэн дүртэй зурагтаар өөрийгөө сурталчилж байна.

Өөрөө чаддаггүй, хүнээс хэт хамааралтай нөхдүүд л хамт олонч ёс суртахууныг сайхан зүйл мэтээр байнга үглэж, хүмүүс бүгдээрээ өөрийгөө огоорч бусдадаа л тусладаг байгаасай, битгий тэгчээсэй, битгий ингэчээсэй гэсэн түмэн айдсаасаа болоод бүтээгчийн үйлдлийг хорьж хянах хүсэлдээ автан улмаар дайсан нь болон хувирдаг гэсэн хувийн дүгнэлт хийв.

Хүмүүсийн яриад явдаг үг хэлэнд нь бүү итгэ, үзэл бодлоо ийм тийм гэсэн тайлбарт нь ч бүү итгэ, харин үйлдлийг нь ажиглаж хараад итгэж бай гэсэн утгатай ном юм аа гэж хэлсэн орчуулагчийнх нь үг уншаад дууссаны дараа нэгийг бодогдуулна.

2012-09-02

The Shawshank Redemption

Imdb 250-г 9.2 оноогоор (яг одоо) тэргүүлэгч киноны тухай бүх хүн мэднэ бизээ. Ном нь Монголоор орчуулагдан гарсан байдаг юм байна. Киног нь үзсэний дараа номыг нь уншиж үзсэн Hunger Games-ын төрүүлсэн сэтгэгдэлээс үүдэн уг номыг уншихаар барьж авсан нь ямар ч байсан алдсангүй.

Миний хувьд нотлох баримтууд ямар түвшинд байхыг хангалттай гэж үзээд ял оноодог тухай юу ч хэлж мэдэхгүй. Гэхдээ л гэмгүй хүнийг гэмтэн хэмээн үзэх, хийгээгүй хэргийнх нь төлөө яллахад хүргэж болно гэдгийг зохиолоос харлаа. 
Цаазаар авах ял оноодоггүй муж байсан нь Эндийгийн хувьд зол болж, зохиол үргэлжлэх нь хэрэв уг хэрэг өөр мужид гарсан бол хууль гэмгүй хүнийг нөгөө ертөнцөд илгээж болох байсан шүү гэсэн мессежийг өгч байна. Үүгээрээ зохиолч буруугүй хүнийг яллаж болох ямар нэгэн магадлал байгаа л бол цаазаар авах ялаас татгалзах бодлыг олон хүнд төрүүлсэн байх гэж бодлоо. Жишээлбэл цаазалбал зохих хэрэг хийсэн хорин хүний дотор аль нэг нь буруугүй нь тодорхой, мөн түүнийг хэн нь вэ гэдгийг олох боломжгүй байвал ихэнх нь хэрэг хийсэн юм чинь гээд бүгдийг нь цаазлах шүүгч арай гарахгүй биз дээ? Буруу яллах магадлал байгааг хүлээн зөвшөөрч л байгаа бол цаазаар авахаас өөр арга олох нь хүнлэг юм байна.

Зөвхөн цаазаар авах ялын тухай хэлэлцэх сэдэл төрүүлсэн зохиолч ч биш л дээ. Шоронд олон жил хоригдсон хүмүүсийн сэтгэл зүй, амьдрах хэв маяг ихэнхдээ л наранд гараад эргэж дасахааргүй эвдэрдэг тухай хэлэлцүүлэг хийвэл зохих чухал бас нэг сэдэв байна. 
Түүнчлэн яг үнэндээ аль нь хууль сахиулах ёстой "хуяг", аль нь хүмүүжих ёстой "ялтан" бэ гэдгийг ялгахад хэцүү өрнөл ч уг зохиолд бий. 

Сайн зохиол гэдэг бол уншигч, үзэгчдэд, юм бол ийм байдаг гэж сургахаасаа илүү ийм байж болох юм шүү гэсэн хувилбар санал болгодог юм шигээ. Байж болох хувилбарыг нотолгоотой, үндэслэлтэй нь гаргаж тавьсанаараа бидний олж хардаггүй зөрчлийг харуулж улмаар бидний дотор өөрчлөлтийг өдөөж, хөгжил рүү чиглүүлэх, тэмүүлэх хүч хайрлаж байдаг юм байна гэж бодогдлоо.

2012-08-31

Хархулангийн бөгж

Нирунзу гэнэ үү? Зохиолчийн талаар нэтээр хайгаад олигтой мэдээлэл олсонгүй. Гэхдээ баяр хүргэхээс аргагүй, гоё зохиол байна. Хир зэрэг түүхийн баримт түшиглэж бичсэнийг хэлж мэдэхгүй юмаа, түүхчид үүнд нь дүгнэлт хийж өгөх байх. Надад бол түүхийн баримтуудад тулгуурлан бичсэн байгаасай гэсэн горьдлого бол байна. Тийм бол бүүр гоёо. 
За тэр эрхийвч бол уран сайхны төсөөллийн эрдэнэс байх л даа. Бусад Монголын түүхийн, тухайлбал Төгс тайж гэж байсан эсэх гэх мэт сонирхол татаж байгаа юм.
Монголын байлдан дагууллын үеийн түүх, хувьсгалын үеийн түүх, ардчилсан хувьсгалын үеийн түүхийг хооронд нь гоё хэлхэж, уялдаа холбоог нь уран сайхан зохиож өгсөн байна.
Гэхдээ өмнөх уншсан Hunger Games зохиолтой өөрийн эрхгүй харьцуулагдаад зарим нэг өгүүлэмжүүд бага зэрэг нуршсан мэт сэтгэгдэл төрөөд байлаа. Орчин үеийн зохиолуудад байгалийн уран дүрслэл гаргаад байхаасаа илүү, эрчимтэй үйл явдал, өрнөлийг нь чухалчилбал зохих болсон юм биш байгаа? 
Бас нэг үргэлж миний зэвүүг хүргээд байдаг санаа энэ номоос ч багахаан цухалзаад байсныг энд бичээд үлдээчихье, юу гэхээр Монгол хүн бол тэнгэр угсаатай, цаанаасаа л бусад улсыг удирдахаар заяасан ч гэдэг юм уу, эсвэл Монгол хүн болохоороо бусад орны хүнээс ийм давуу байдаг ч гэдэг юм уу, жижигхээн сэтгэлгээний омогшил энэ номоос үе үе цухуйчих гээд байгаа нь одооны бидний дунд хүчтэй байгаа үзлийн илрэл л байх даа. 
Бас нилээд realistic маягийн зохиол явж байснаа гэнэт Хутагт ирээдүйг яг зөгнөөд хэлчиж байгаа гэх мэт хачин өгүүлэмж орж ирэх нь хир зохистойг зохиолч өөрийн бодлоороо шийдсэн байлгүй л гэхээс.
Саяхан манай нэг кино найруулагчийн зурагтаар ярьж байсан ярианаас бага сага санаж байгаагаараа бичье, тэгвэл миний хэлмээр байгаа үг хүнд илүү хүрэх байх. Ингэсэн гэнээ:
- Шинэ зеландийн засгийн газар өөрийн улсын аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх ямар арга байж болох тухай нэг мэргэжилтнээс асуужээ. Манай улс жуулчин татаж ирүүлэх гэхээр бүүр нэг замаас зайдуу байрлалтай болохоор жуулчин зорьж ирэх нь бага байнаа, үүнийг яаж, ямар сурталчилгаа хийвэл хүн тоож ирдэг болох болоо? гэж...
 Нөгөө хүн судалгаа хийж үзээд танайх бол худалдааны, жуулчны явдаг ерөнхий замаас гажсан хол байрлалтай, нэг тийм зах хязгаарт байдаг улс тул, төсөөлөхөд нэг үлгэр домгийн мэт сэтгэгдэл төрүүлэхээр имиж бүрдүүлбэл зүгээр гэж айлдсан байна. Үүний дагуу нөгөө улсынхан Тоокиний Холивууд тоодоггүй нэг зохиолыг өөрсөндөө тохирох юм гэж үзээд Шинэ зеланд гаралтай хүнээр найруулуулах, зураг авалтаа нутагтаа хийлгэх нөхцөлтэйгөөр хөрөнгө оруулж хөөцөлдсөний үндсэн дээр Бөгжний эзэн гэдэг алдартай гурамсан кино бүтээгдсэн байна.
Бид ч бас нэг л зохистой цэгээ олохгүй ядацгаагаад байгаа гэж би бодож байна. Монголын кино, зохиолыг гадагш зах зээлд гаргахын тулд дээрх Шинэ зеланд шиг хийрхэлгүй ажиллах хэрэгтэй байх.


Бидний түүхийн орооцолдсон маш урт замыг бага ч гэсэн илэрхийлэхэд хамгийн гоё тохирох зохиол бол одоогоор Хархулангийн бөгж гэж хувьдаа бодож байна.
Сайхан ном. Гэтэл яагаад огт яригдалгүй миний чихэнд хүрэлгүй өдий хүрчихэв? Энэ номны талаар дээхнэ Баттөр анд л нэг ганц пост блогтоо үлдээснийг санаж байна. Номоо хүргэх маркетинг огт хийгээгүй юу? эсвэл би зорилтот зах зээл биш байсан уу? мэдэхгүй. 
Манайд ер нь producer дутагдаад байдаг юм биш үү? 

Hunger games

Манайхан ч бас гадаадад хит болж байгаа зохиолуудыг удалгүй орчуулаад гаргачдаг болжээ. Amazon.com дээр нэг хэсэг шуугиулаад байсан Суззан Коллинсийн энэ зохиолоор хийсэн киног нь өвөл Өргөөд үзсэн юм. Олон жил кино үзээд ирэхээр киноны өрнөлийг үзэж байхдаа тааварлаад, түүнийгээ батлагдахаар өөрийгөө тоогоод додигор байдаг хүн чинь энэ киног үзэж байхдаа юу ч тааварлаж чадсангүй. Эхэн хэсэгтээ бол зөгнөлт кино гэдгийг нь ч ойлгоогүй хэсэг үзэж байгаад ойлгосон гэжугаа. Таашгүй өрнөлтэй сонирхолтой кино байсан болохоор
номыг нь бас л mobi хэлбэрээр олдохоор нь сонирхоод хадгалаад авсан юм. Энэ зун уншсан анхны ном байлаа. Яг кино шигээ ном юм, үгүй ээ, ном шигээ хийгдсэн кино юм гэвэл зөв юм байна. Гэхдээ киног бол хялбарчилаад цаг хугацаанд баригдаад зарим зүйлийг цомхон болгосон байна лээ.
Тэгсэн энэ зохиол чинь trilogy байсан юм байна. Catching Fire, Mocking Jay гээд үргэлжлэл хоёрыг нь ч Монголоор орчуулаад гаргасан байж, гурав дөрвөн өдөр шөнө нойроо солигдтол (амарч байгаа болохоор л) уншиж дуусгав. Нэгдүгээр боть дээрээ бөөн таавраар дуусдаг зохиолын үргэлжлэл ботиуд нь бас л гоё санагдсан хэрэг л дээ. "Happy Hunger Game" гээд л кинон дээрх хөтлөгчийн цуурайтуулан хэлж буй нь чихэнд сонсогдох шиг санагдаад, киног нь үзсэн номоо унших бас сонирхолтой л юм билээ.
Гол хэлж буй санаа нь бас л одоогийн дэлхий нийтээр зөв гэж үнэлээд судлаад, сурталчлаад, итгээд байгаа чөлөөт эдийн засгийн тогтолцооны ирээдүй ийм байвал яах вэ? гэж зохиолч асуусан. Манай нийгэм зохиол дээр гардаг шиг хэлбэрт хэзээ ч орохгүй ээ гэж хэлэх хүн гарахгүй л болов уу. Гэхдээ зохиолч бидний ирээдүйд ийм нэг хувилбар байж болно гэдгийгээ л бичсэн болохоос уг нь ийм байвал найдвартай даа гэсэн гаргалгаа бол байхгүй, байх ч хэрэггүй гэж үзсэн байлгүй.
Энэ зохиол шиг уран гоё зураглал огт алга, шууд л өрнөөд л өрнөөд л явчихна. Маасд хүрч мөнгө хийх зохиол иймэрхүү хэлбэрээр бичигддэг болсон эсэхийг мэдэхгүй ч энэ ном маш их борлогдсон болохоор амжилттай загвар юм байна даа гэж бодов.

Морь унасан толгойгүй хүн

Дунд ангид байхдаа Морь унасан толгойгүй хүн, Капитан Грантийн хүүхдүүд гээд хоёр номыг Газарзүйн багшийнхаа ярианаас сонсоод их л гоё байхдаа гэж бодож байв. 
Тэр зуны амралтаар Морь унасан толгойгүй хүнийг нь олж аваад уншиж гарлаа. Адал явдал нь өндөрлөх дөхөөд мөн ч сонирхолтой хэсэг дээрээ явж байтал хуучин номны маань сүүлчийн бүлэг тэр чигээрээ урагдаад байхгүй болсон байх нь тэрээ, их шаналж билээ. Хайгаад, сураглаад номын сан, дэлгүүрээр яваад олдоогүй тул тэгсхийгээд хичээл ороод, сатаараад мартагнасан юм.
Үүнээс хойш бараг 20 жил болох нээ, Kindle Fire-тэй болж, болсон болоогүй цахим ном цуглуулж явтал mobi хэлбэрээр олдохоор нь аваад л хадгалчихав. Энэ зун амралтаараа шавайгаа ханатал баахан ном уншихдаа багадаа дутуу орхисон "Морь унасан толгойгүй хүн"-ээ дуусгаж санаа амарлаа. Дашрамд хэлэхэд дутуу уншсан ном сэтгэл зүйд муу нөлөөтэй гэсэн шүү.
Гоё адал явдал, дүрслэл, сонирхолтой цаг үеийн тухай сайхан зохиол юм аа. Ялангуяа хөдөөгийн амьдрал хальт хулт мэддэг бидэнд бол мөр хөөх, мориор хөөцөлдөх, хөдөө хээр амьд үлдэхийн төлөөх тэмцэл гээд л... Нэг эхлээд явчихвал уншиж дуустлаа үйл явдал нь өрнөдөг, зураглал сайтай гоё номоо олон жилийн хойно уншиж дууссандаа баяртай байна. Орчин үеийн хүүхдүүдэд ч гологдохгүй, дахин хэвлэгдэх болтугай.



2012-01-09

Listen

Ихэнх хүн өдөр тутам үргэлж л бусад хүнтэй харилцаж байдаг нь ойлгомжтой. Ингэж үзвэл амжилт гээч зүйлд бусадтайгаа харилцах чадвар чамгүй том байр суурь эзэлж таарах нь. Цаашилбал харилцаж байгаа хүнээ захиран жолоодох, шууд зааварлах хэмжээний их том хүн биш л бол бусад тохиолдолд харилцагчаа сайтар ойлгож байж л үр дүнтэй харилцлаа гэгдэх нь.
"Илжигний чихэнд алт хийсэн ч сэгсэрнэ, ус хийсэн ч сэгсэрнэ" гэдэг үг байдаг даа. Илжигнийхээ чихэнд алт хийж үзээд сэгсэрч орхихоор нь тэнэгийг нь гайхсан хүн ч гэж яаж байхав. Тэгэхээр энэ үг илжигний тухай биш харин нэгнийхээ яриаг сонсох чадвар хүмүүст харилцан адилгүй байдаг юм шүү гэсэн нэг далд утгатай юм байна.
Хичээж сонсохгүй л бол бидний ихэнх яриа тухайн сэдвээрээ өөрөө өөртэйгөө ярилцаад өнгөрчих монолог маягийн юм болдог гэнэ дээ. Үүний хир үнэн болохыг хувьдаа анзаарч эхэлсэн. Ажиглажээ суухад, хүн ярьж байхад ойлгох гэж бус өөрт тохиолдсон бас нэг түүхийг, туршлагыг ярихаар зэхчихсэн яараад л, яриаг нь таслах гэж адгаад байдаг юм байна. 
Нэг нь “Тэр ч гайгүй” гээд ярихаар нөгөөх нь, “өө наадах чинь ч гайгүй, бүүр ингэсэн гээч...” мэтийн яриа бол маш хангалтгүй түвшинд ярилцаж байгаа хэлбэр аж.

А. Ихэнхдээ хүний яриаг огт ойлгоогүй байж, шууд “галлаад” л эхэлдэг, Б. Чухал царайлаад идэвхтэй сонсоод л байгаа мэт дүр эсгэх гэдэг, В. Хүний ярианаас зөвхөн өөрийн сонсохыг хүссэнээ л сонсоод өнгөрдөг (selective listening), Г. Сэтгэлээсээ хуваалцан сонсдог (empathic listening).
Та ихэнх тохиолдолд А, Б, В, Г-н аль нь вэ? Алийг нь илүү чухалд тооцож байна, түүнийгээ яаралтай эзэмших нь таны амжилтанд, аз жаргалд ямар нөлөөтэйг тунгааж үзэх нь хир чухал уу?

2011-10-09

IT audit хийлгэх шалтгаан

Саяхан даа, нэг томоохон сайтын сервер эвдэрч үйл ажиллагаа нь зогсоход хүрч. Гэнэт сандарсан хэдэн нөхөд дарга цэрэггүй ийш тийш гүйж хүн хар, сервер энээ тэрээ олохоор болжээ. Ингээд манайхаас шинэ сервер худалдаж аваад, би хувиараа вебийг нь ажилд оруулж өгөхөөр тохиролцов. 
Эхлэхээсээ өмнө Backup байгаа биз дээ гэхэд байгаа л гээд байсан. Яг серверийг нь тохируулж дуусгаад за backup-аа аваад ир гэтэл backup хийсэн бүх бичлэг нь асуултын тэмдэгээр хадгалагдсан байж билээ. Харамсалтай... 
Аз болж бүх баримт нь давхар цаасаар хадгалагдаж байсан тулдаа шаардлагатай гэснээ гараар шивж оруулах болоод үлдэцгээсэн дээ. Хонон өнжин хоёр хоног нүдэж байж шивсэн гэнэ лээ. 
 Ямар нэг шалтгааны улмаас дээрх шиг байдалд компани чинь орвол энэ мэт аюултай байдал үүснэ гэдгийг урьдчилан тооцоолж үйл ажиллагаандаа, backup өгөгдлүүддээ, тоног төхөөрөмждөө audit хийлгэх, эсвэл нөөц ямар нэгэн төлөвлөгөө зохиосон байдаг уу? Компанийн үйл ажиллагаа нь веб сайтаасаа хамааралтай байх тусмаа энэ асуудал маш чухал юм билээ шүү. 

http://en.wikipedia.org/wiki/Information_technology_audit

2011-09-26

Win win

Эхнэр, нөхөр, аав, ээж, ах, дүү, дарга, ажилтан, өрсөлдөгч, холбоотон гээд хүмүүсийн хооронд үүсдэг түг түмэн харилцааны заримд нь хоёр тал хоёулаа сэтгэл хангалуун үлдэх ёстой гэсэн үзэл баримтлал мөрдөж болдог байна. Үүнийг win win хандлага гэдэг ажээ.
Замын хүзүү урт, зааны хүзүү богино гэдэг дээ. Хэрэглэгчээ нэг удаа амжилттай хуураад хожиж орхих нь тухайн чиглэлээрээ замнах зорилготой газарт бол явцгүй, зааны хүзүүг чухалд үзсэн шийдвэр гэдэг нь илт билээ... Урт замын аль нэг хүзүүн дээр уг хэрэглэгчээс алдсан итгэлийг нөхөх туйлын хэцүү шүү гэсэн санаа. Хэрэглэгчдээ яг л хэрэгцээтэй зүйлийг нь өгч, өөрөө ч тохирсон орлогоо олоод ирээдүйд дахин баяртайгаар арилжаа хийх боломжтой үлдэж байх нь бизнест амин чухал зарчим гэж ойлгохоор байна.
Гэтэл маргаашийн өөхнөөс өнөөдрийн уушиг ч гэдэг. Хоорондоо өрсөлддөг спортын хувьд бол огт өөр. Хөлбөмбөгт нөгөө багийн хамгаалагчийг хамраараа газар хатгаж унатал нь хуураад гоолдох бол бахтай сайхан амжилт юм. Тэгэхээр бүх төрлийн харилцаанд win win гэсэн хандлага хэрэгждэггүй байх нь.
Тухайн нэг харилцаанд win win үү? Эсвэл win-lose уу? Эсвэл бүүр Lose-win үү? Гэдгийг зөв тодорхойлж ашиглах чадвар маш чухал болж таарах нь ээ.
Мөн нэг гэр бүлийнхэн, эсвэл нэг байгууллагынхан, нэг багийнхан гээд нэг тал болон шийдвэр гаргаж бусадтай харилцдаг хүмүүсийн хувьд бидний дунд ямар хандлага нь зонхилж байна вэ? гэдгээ анзаарч байх нь чухал юм байна.