2008-06-23
2008-06-10
Web application
Интэрнэт, интранэтийн орчинд
web browser эсвэл Client ашиглан
ажиллах боломжтой програм
хангамжийг Web application гэдэг.
Анхны хуудас хийгдэж байсан тэр үеээс хойш вэб гэдэг зүйл хүний өдөр тутмын хэрэглээ болтлоо хөгжжээ. Энэ хугацаанд олон үе шат, олон шинэ дэвшилтэт хэлбэрүүд үүссэн байна.
Вэбийн хувьсал
1. Дээр өгүүлсэнчлэн анхны вэб маш энгийн тэкст мэдээлэл агуулсан зүгээр л нэг хуудас байсанаас Static вэб гэх ангилалыг тодорхойлох болсон байна. Сайтыг эзэмшигч програмист өөрийн мэдээллээ html хэлээр хэлбэржүүлээд хатуу зоочихно. Солих болохоороо дахин хэлбэрт оруулаад солино. Тухайн үед ийм вэбтэй компани бол хамгийн чанга гаруудад тооцогддог байсан байж таараа. Анхны сайтууд ийм л байсан. Одоо ч ийм болхи сайтууд олон бий.
2. Үүний дараа HTML форматад оруулж чаддаг хэдэн програмистын залхуу нь хүрсэн үү эсвэл ажлаа дийлмээргүй болсон уу мэдээний хэсгийг нь энгийн хүн ойлгоод тэкст зураг оруулаад засаад байх боломж бий болгосоноор хоёр дахь хувьсал эхлэх нь тэрээ. Үүнийг хүмүүс ихэвчлэн хагас динамик сайт гээд ярьдаг. Зарим хэсэгт нь статик мэдээлэлтэй. Зарим хэсгийг нь энгийн хүн өөрчилж дөнгөхөөр хийнэ. Энийг сайтар харвал энгийн хүмүүсийг энэ ертөнцөд татан оруулж ажиллах боломж олгосон үнэхээр хувьсал байжээ.
3. За тэгээд хүний хүсэл хязгааргүй юм хойно дахиад л хялбарчилахаар шийдэвээ. Энэ удаа сайтын бүхий л газарт энгийн хүмүүсийн (сайт эзэмшигч) гар хүрч, хүссэнээрээ янзалдаг болгож орхив. Ямар ямар мэню байхав, хаана нь зураг оруулахав гээд л дураараа дургиж болно. Нэг өглөө улаан байсан сайт маргааш нь ягаан болоод нөгөөдөр нь шинэ жилийн стилтэй болж болно. Энэ үед бодвол нөгөө айхавтар доткоом бүүм нь явагдсан байх. Төрөл бүрийн санаа сэдээд л ирээдүй гэдэг чинь гэрэлтэж харагдаад л байсан биз.
4. Динамик вэбтэй зэрэгцээд төрсөн боловч цөөхөн тооны потенциалтай хэрэглэгчидэд л хэрэг болдог утгаараа ялгарч эхлэсэн Web application гэх үеэл нь чимээгүйхэн хөгжиж л байж.
Дараагийн хувьсалыг AJAX авчирсан. Энэ бол саяханы түүх боловч web application-ы хөгжлийг асар хүчтэй түлхэж өгсөн юм. Технологийн хувьд ч хэрэглээний хувьд ч Маш олон шинэ давуу талууд болон боломж нээсэн болохоор нь веб 2.0 буюу вебийн хөгжлийн шинэ эрин эхэллээ хэмээн тоймчид дуу алдаж байв.
Өмнө өгүүлсэн зөвхөн админ нь мэдээлэл оруулаад хүмүүс уншдаг байсан загварыг хэн нэг ухаантан өөрчлөхөөр шийдэн: -Ерөөсөө хэрэглэгчид нь өөрсдөө мэдээллээ оруулчдаг байвал яасан юм бэ гэсэн асуулт өөртөө тавьсан үеээс эхлээд та энэ бичлэгийг уншиж байгаа энэ үе хүртэл асар их зүйлс өөрчлөгджээ.
Веб ийнхүү хөгжлийн замаараа явж байхад Desktop application-ууд эдийн засгийн утгаараа ч тэр технологийн утгаараа ч тэр, чинээндээ тултал хөгжөөд байжээ. Веб 2.0-ын эрин эхлэснээр хэрэглээний програмын зах зээлд хүчтэй доргилт үүсэж эхлэх нь тэр. Учир нь desktop компьютэр дээр л ажиллахаар хийгдсэн олон хэрэгсэлүүд Online-д шилжиж шинэ онцгой төрлийн өрсөлдөгчид бий болж эхлэсэн.
Надтай хамгийн ойрын жишээ татвал: Манай цаг бүртгэлийн desktop application – одоо Web application болчихоод хэрэглэгдэж байна. Ажилчид өөрийн нэвтрэх эрхээр цагаа хянадаг, интернэтэд холбоотой бол олон салбар нэгжүүд нэг програмаар цагаа бүртгүүлж, санхүү нягтлангууд нэг газраас нэгдсэн тайлан гаргаад авах боломжтой гэх мэт өмнө байгаагүй олон давуу талууд бий болоод байна. Цааш нь улам илүү олон боломжоор хүчирхэгжүүлэхээр төлөвлөн ажиллана.
Хэдийгээр Web application-ууд Desktop application-ы зах зээлд хүчтэй цохилт хийж байгаа ч бүрэн утгаараа өрсөлдөгч болж дууссан уу гэвэл үгүй. Энэ хоёр хамтран ашиглагдах боломж бүхий хэд хэдэн боломж байгаагийн нэг нь RIA's.
Rich Internet Applications
RIA's бол зурагт үзүүлсэнчлэн Web application, Desktop application, Communication technologies-дээр тулгуурлан гарч ирсэн шинэ тоглогч юм. Web болон Desktop application гэдэг бол тодорхой. Харин
Communication Technologies гэж юу вэ?
Web service-үүд бол аль хэдийнээ бий болоод ашиглагддаг байсан, програмчилж болдог мэдээлэл түгээх арга хэлбэр юм. Энгийнээр бол ямар нэгэн хүсэлт (SOAP)-ийн хариуд XML/JSON гэх мэт форматаар хариу өгдөг систем (server) юм.
RIA бол ийм service-тэй ажиллах боломж олгодог, өөр дээрээ бүх өгөгдөлөө хадгалаад байдаггүй Application software юм. Үүний жишээ бол бидний дээр өгүүлсэн цаг бүртгэлийн програм юм. Хурууны хээ уншигч төхөөрөмжид тааруулан хийсэн RIA маань бүртгэсэн өгөгдөлөө сэрвэртээ илгээдэг тэндээс шинэ ажилтаны мэдээллийг өөрөө татан авдаг гэх мэт ид шидтэй бяцхан програм бий.
Ийнхүү шинэ боломж бололцоо олгох Техник технологийн дэвшилийг ашиглан бушуухан хөгжицгөөе!
Web application-ы сонгодог жишээнүүд:
- Google spreadsheet
- www.zimdesk.com
- www.meebo.com
- ...
2008-06-05
2008-06-03
Conversation log
Өнөөдөр нэг найзтайгаа мэссэнжэрдсэнээ Тэр чигээр нь оруулчихлаа
X: huey margaash naana chini gazar hodloh ym yu
unen ym yu
me: uneen
unuudur buh munguuruu narginaa :D
yuun java :P
X: ysn muu yortoin be
me: haha
humuus naana chin nuuj yavsan yum humaa yariad buun ineedem
;)
X: ineedem ni haniad boloh vii dee
hudlaa bgaasai
aimar sh dee
ene hujaa nariig har l daa
me: hehe
ug ni ch tiim l de
haashdaa hudulhiin bol ineej l bsan ni deer shde hu
X: tgd naana chini humuus yamar arga hemjee avchiina
her huchtei ym boloo
me: hehe
uridchilan meddeg arga ug ni bdaggui geed bsan shde
X: bdag blgui dee
tiim ym gej haa bsiin
sansart niseed bhad chini
me: yu ve gazar door delbereh esehiig medeh hetsuu shde naizaa
sansar bish
X: tgd yu yariad bgan ene humuus togloomtoi gedeg ni
bi barag harih gej blaa sh d
me: huushe
hehe
ichig ichig :P
unuudur oros mongoliin hil havitsaa baruun aimagt 4,6 ball gazar hudulsun gej olon ulsiin site deer bna lee
2 nudeeree harsan
humuus teriig harchihaad l sensaats yavuulj bga bh'
X: balain zugeer
iim ymaar togloh gej
me: tuunees uridchilj meddeg arga bhgui e
nohoi shuvuu l zugtaadag yum gene lee,
manai nohoi uchigdur hool ugsun chini bayarlaj userch ireed namaig elegdchihsen
:D
uurandaa hoolniih ni savaar zodsiishd
:D
X: ysn muuhai hertsgiin
chamaig l gej bayarlsan bn sh d
pee
me: aimaar uvdsunduu l ...
X: hnn gants elegdeldiig ongoroochihod yaana
me: 3apaa tsaana chini ohinoo suran buseer zodson geed blog deree bichtsen bailee
X: ter ohin ni hereg hiisiin bgaz
taani nohoi yamar hereg hiisiin za za
me: oroitoj irsen genee
X: ene chini odoo yu boljiino onoodorjingoo hun amitantai hereldeed
me: hehe
bi chamaig ineeh bh gesen chini nam zagnuuldag gejiishd
X: yu yasnii ineeh gazar hodlolt bodogdood bhad chini
me: nohoigoo savaar ni gants l tonshson l doo. zodoh geheer usdej chirj mireel nuuren deer ni devseh ene ter gej oilgosiim shig bna te
X: bas deer ni baahan muslimuud emegteichuudee alsan tuhai unshtsan chini
me: eeh
X: sonin bolchloo ter 3araa odoo yuv dee oroitoo l biz
nohoig bol hairlaj bh heregtei he he
me: :D
za
X: chamaig hun bish ymaa gehed irsend chini bayarlaad bur elegdeed avah deeree tulah aitan nohoinoos chini oor bhgui ch ym biluu
me: oroi ochij bgaad hairlanaa
X: bi lav nohoigoo zodsondoo aimar haramsdag
Sent at 5:38 PM on Tuesday
2008-05-03
Google Reader-ын бас нэг сайхан боломж
2008-05-01
Карамазовын хөвүүд
Цаг хугацааны хувьд Орос орон хамжлагат ёсоо халсаны дараахан Комунист үзэл суртал соёолж эхлэхийн өмнөхөн үеэр энэ романы үйл явдал үргэлжилнэ. Хоёр удаа гэрлэж байсан Эцэг Карамазов болон түүний 2 эхнэрээс гарсан гурван хүү, мөн нууц хүү Смердяков нарын тухай өгүүлдэг.Эцэг хүүхдүүд бүгдээрээ тэс ондоогын туйлууд, эд нар шиг өөр өөр хүмүүсийг олоод ир гэх нь байтугай бодож ол гэхэд хэцүү ухаан, зан араншин, ёс суртахуун, боловсрол, хөрөнгө чинээ гээд л ер нь л бүх талаараа өөр өөр. Зохиол өөрөө болохоор Дунд хүү Иваныг эцэгтэйгээ наад 2оо бодвол илүү адилхан гэж хэлж байгаа боловч тийм санагдахааргүй...
Ах дүү 3-ын том нь болох Димитрий сүйт бүсгүйгээсээ урван байж нэг бүсгүйтэй учир ургуултал гайхал хөгшин эцэг нь түүний өрсөлдөгч болох аж. Түүгээр ч барахгүй нас эцэслэсэн эхийнх нь өв хөрөнгөнөөс түүнд маш бага өгсөн гэх хэрүүл эцэг хүү хоёрыг хагаралдуулж олны өмнө ална тална гэж дуудалцахад хүргэжээ. Удалгүй эцэг нь амиа алдсанаар бүгд Димитрийг алуурчин гэж үзэх бөгөөд бага дүү Алёша үүнд итгэсэнгүй. Түүний бодлоор жинхэнэ алуурчин бол Смердяков бөгөөд энэ нь нотлоход маш хүнд зүйл болон хувирч ах нь шүүхийн өмнө ялтанаар дуудагдана.
Гэтэл дунд хүү Иван Смердяковыг алуурчин гэдгийг өөрөөр нь хэлүүлэх бөгөөд өөрөө энэ хэрэгт гол буруутан байжээ гэдгийг сонсоод солиорч эхлэнэ. Дайран дээр давс гэгчээр Шүүх хурлын өмнөх орой Смердяков амиа хорлож уг хэргийг улам бүрхэгдүүлж орхив.
Галзуурмаар өрнөлтэй шүүх хурал дээр Солиорсон хүний нотлогоо мэдээж хэнийг ч итгүүлж чадахгүй боловч нийслэлээс ирсэн мундаг өмгөөлөгч Фетюкович (нэрийг нь буруу бичсэн байж магадгүй) Димитрийг буруугүй байж болох нотлогоог маш уран илэрхийлнэ. Гэвч тангарагтаны шүүгч нар бүх “нотолгоог” үндэслэн түүнийг буруутай гэж үзэн ялладаг.
Ерөнхийдөө ийм л өрнөлтэй зохиол боловч миний өмнө өгүүлсэн Зосима даяанч миний энэ тойм дунд огт дурдагдаагүй өнгөрсөнийг анзаарахыг хүсье. Мөн номын гол дүр Алёшаг энд цухас л дурдлаа. Энэ даяанч хэрхэн даяанч болохоор шийдсэн тухай, хэрхэн бурханы үнэнч элч болж ард түмэн дундаа хүндлэгдэж байгаа тухай, хүнийг хэрхэн “уншиж” чадаж байгаа тухай үнэхээр үнэмшилтэй хэсгүүд гардаг. Энэ хэсгүүдээс хүний нийгэмд шашин ямар ямар сайн зүйл өгч чаддаг хийгээд хэрхэн хор болдогыг ч олж харж болно. Тодруулбал бурханыг цэц ухаанаар жинхэнээсээ хүлээн зөвшөөрч жинхэнэ хүн сэтгэлээр хүн зоны төлөө оюун ухаанаа зориулах хийгээд мухар сүсгээр сүслэж мунхаг сохороор итгэж чөтгөр шулмаар туйлшруулах хоёрын ялгааг нэг хийдийн хоёр ламаар илэрхий үзүүлсэн байдаг.
Зосима даяанч Алёшад ямар сургааль айлддаг, Алёша яагаад хийдээс гарахаар болсон бас түүний найз байгаад хожим найз биш болсон Ракитины үзэл бодол гээд олон сонин содон дүрүүд энэ номонд бишгүй бийг мөн хэрхэн төгсөхийг уншиж үзээд мэдээрэй.
Манайхан шиг коммунизмын талын мэдлэг, мэдрэмж өндөртэй улсууд нэг хүнийг биш нийт олныг хайрлахын тухай өгүүлбэрүүдийг харвал тэр үедээ хэрхэн тохироо нь бүрдээд байсныг ч харах боломжтой. Ө.х нийт олны тусын тулд нэг хэсгийг нь золиослох сэтгэлгээний тухай зохиолч аатай үнэн бичсэн нь бий.
Мөн хүнийг хайрлах дадал хараахан суугаагүй хүнд хүний нүүр саад болдог гэх мэт хувь хүний дотоод чанараас өгсүүлээд нийт олны сэтгэл зүйн гажиг гэмгүй хүнийг гэмтэн болгож хэрхэн хилсдүүлж болдог гэх мэт өргөн цар хүрээнд сэтгэж бичсэн суут зохиол болохоор үе үеийн зохиолч нар Достоевскийн энэ зохиолоор хүмүүжиж нүдээ нээсэн гэж судлаачид үздэг байх. Юутай ч гэсэн энэ суут зохиолыг монгол хэл дээрээ унших боломжийг олгосон Гомбосүрэн гуай болон Nepko publishing-ын хамт олонд талархал илэрхийлье.
2008-04-29
2008-04-25
Карамазовын хөвүүд
...Зүгээр Зосима даянчийн амьдрал гэхэд л бүхэл бүтэн роман доторх роман явж байгаа юм. Зохиолчийн үнэнхүү цар хүрээтэй сэтгэгч, асар мэдрэмжтэй сэтгэлзүйч, амьдралын ухаантан гэдэг тэр чигээрээ илт. Өгүүлэмж бүхэн нь философи. Дүр болгон нь эсрэг тэсрэг амьдлаг бас Хүчирхэг. Суут хүний тухай ойлголт надад нэгэнт бий болсон. Толстойн Анна Каренинаг уншсаны дараа хэн нэгэн хүний амьдралыг дайраад гараад ирэх мэт сэтгэгдэл төрж байсан бол Достоевскийн энэ романыг уншиж байхад тэрнээс хавьгүй өргөн, хавьгүй том... бүүр шал өөр сэтгэгдэл төрсөн. Миний бодлоор Хүн төрөлхтөн оюун ухааны хүч хүрч ойлгож чадахгүй зүйлээ “бурхан”-аар “тайлбарлаж” ард нь “нуугдаж” ирсэн, энэ сэтгэлгээг Достоевский ганц номоор гацааж орхижээ. Хүн төрөлхтөний түүхэнд Бурханыг байдаг юм бол гараад ир гэж аймшиггүйгээр дуудагсад олон байсан байх. Тэр дундаас “хамгийн гарч ирэхээс аргагүй” болгож дуудсан хүн бол Д.
Тэр гарч ирээгүй...
...Чи өөртөө худлаа хэлэхээ боль... Цаг ямагт худлаа хэлсэнээс болж бүхнийг үл хүндлэх болсонд чинь хамаг учир байна. Хүндлэхээ болихоор хайрлахаа болино. Нэгэнт хэнийг ч хайрлахаа болисон хүн ужид цэнгэл, зэрлэг тачаалаар цаг нөхцөөж юугч үл хайхардаг болно... Яг хажууд ном алга ямарч байсан Зосима даяанч ах дүү гурван Карамазовын эцэгт хэлсэн үг дунд ийм утгатай зүйл байсан.
Ерөнхийдөө мань мэтийн гар энэ мэтийн утгагүй тайлбар бичээд сууж байдаг ном ч биш л дээ. Саваагүй нохой саранд хуцна гэдэг болж байгаа хэдий ч ямар ч байсан "хуцах" эрхтэйгээс хойш гэж бодоод зүрхлэсэн нь энэ...
2008-04-18
Карамазовын хөвүүд
Хэрэвзаяа[1] зураач байсансан бол Бурхан Достоевский хоёрыг бие биенийхээ духанд буу тулгасанаар зурахсан. Бурхан нь инээмсэглэсэн Христос; харин Дост-г ямарч сэтгэл хөдлөл илэрхийлээгүй байгаагаар... зурвал ч.Нөгөө алдар суугаа мандуулсан Карамазовын хөвүүдийг уншиж байгаа хэрэг л дээ; news.mn дээр номын нээлтэд зориулан бичсэн Баабарын нийтлэлийн доор хүмүүсийн бичсэн сэтгэгдэл дунд “манайхан энэ зохиолыг ойлгодог л байгаа даа” гэснийг хараад жоохон эгдүү хүрч байсан боловч уншаад эхлэсэн чинь үнэхээр зарим талаар ойлгохгүй зүйлүүд гарч байгааг хүлээн зөвшөөрч байна. Христийн шашны талаар битгий хэл Буддынхаа шашныг мэддэггүй хүн чинь барьц алдах юм даа гэж. Одоогоор уншиж дуусгаагүй болохоор үргэлжлүүлэн бичихээс түр азнаяу.
хэрэвзаяа[1]– Орчуулагч Гомбосүрэн гуай уг номыг орчуулахдаа энэ мэт түгээмэл хэрэглэгддэггүй үгүүдийг цөөнгүй оруулж ирсэнд талархах хэрэгтэй болов уу. Хэрэвзэ гэж ярианы хэлэнд байдаг үгийг бичгийн хэлэнд ийн буулгасын байх. Мөн жилбэрхэх гэдэг үгийн тухай дараа толь бичиг сөхөж байгаад тайлбар хийхийг бодноо. Нарийн мэддэг хэн нэгэн байвал сэтгэгдэл үлдээнэ бизээ. Ямарч гэсэн эмэгтэй хүн бэлэн болчоод эр хүн лүү чичирч дайрах гэсэн утгатай хэмээн манай ажлын ах айлдсаныг дурдая хэхэ.